Κυριακή, 17 Οκτωβρίου 2021

Ένα νησί που υπήρξε μόνο στα χαρτιά!

Η νήσος Σάντυ, σύμφωνα με πολλούς χάρτες του περασμένου αιώνα, ήταν νησί κοντά στην Νέα Καληδονία στην ανατολική Θάλασσα των Κοραλλίων. Ωστόσο, όταν το ερευνητικό πλοίο R/V Southern Surveyor προσέγγισε το σημείο το 2012 κανένα νησί δεν υπήρχε εκεί!

Η πρώτη αναφορά φαίνεται να έγινε από τον διάσημο εξερευνητή καπετάνιο James Cook, καθώς είχε συμπεριλάβει τις συντεταγμένες για το "Sandy I." στον Χάρτη Ανακαλύψεων στον Νότιο Ειρηνικό Ωκεανό που δημοσιεύτηκε το 1776. Το μυστηριώδες νησί μπήκε σε κάποιους χάρτες, και η ύπαρξή του αναφέρθηκε ξανά το 1876 από το φαλαινοθηρικό πλοίο Velocity, με μικρές διαφοροποιήσεις στις συντεταγμένες του. Αυτή η καταγραφή σήμανε και επίσημα την ανακάλυψή του. Έκτοτε, συμπεριλήφθηκε σε

Κυριακή, 10 Οκτωβρίου 2021

Γιατί βλέπουμε την Σελήνη σε διαφορετικά σχήματα στον ουρανό;

Η Σελήνη κυριαρχεί στο νυχτερινό ουρανό. Ακόμα και μια βιαστική ματιά κάθε βράδυ αρκεί για να παρατηρήσουμε πως αλλάζει σχήμα συνεχώς. Άλλοτε είναι γεμάτη, άλλοτε μισή και άλλοτε εξαφανίζεται. Η αλλόκοτη αυτή συμπεριφορά προκάλεσε την περιέργεια των ανθρώπων χιλιάδες χρόνια πριν και σήμερα η μεταβολή της μορφής της είναι απόλυτα προβλέψιμη.
 
Για να καταλάβουμε τον τρόπο που αλλάζουν οι λεγόμενες φάσεις της,

Κυριακή, 3 Οκτωβρίου 2021

Cappucino: Πώς συνδέεται ένας καφές με ένα τάγμα μοναχών και ένα είδος μαϊμούς!

Ακούγοντας την λέξη "cappuccino", όλοι καταλαβαίνουμε τον γνωστό καφέ εσπρέσο με αφρόγαλα που συνήθως σερβίρεται με κανέλλα ή σκόνη σοκολάτας. Το ίδιο όνομα όμως φέρει και ένα τάγμα μοναχών, αλλά και ένα είδος μαϊμούς!! Και μάλιστα όλα έχουν κοινή ρίζα. Η ιταλική λέξη "cappuccio" σημαίνει κουκούλα και η κατάληξη "-ino" προστίθεται για να δηλώσει το μικρό μέγεθος. Έτσι, cappuccino στην πραγματικότητα σημαίνει ... κουκουλίτσα!

Οι πρώτοι που πήραν το όνομα ήταν το Τάγμα Αδελφών Ελάσσονων Καπουτσίνων. Πρόκειται για έναν

Κυριακή, 26 Σεπτεμβρίου 2021

Αυτό δεν είναι μια πίπα.

René Magritte, Η προδοσία των εικόνων, 1929, Los Angeles Country Museum of Art

Όταν κοιτάξετε τον παραπάνω πίνακα, θα δείτε μία πίπα. Ακόμα κι αν εστιάσετε για ώρες την προσοχή σας επάνω της, το σχέδιο δεν θα έχει κάτι άλλο να σας αποκαλύψει. Στο κάτω μέρος όμως, ο δημιουργός René Magritte πρόσθεσε το καλλιγράφημα "Ceci n'est pas une pipe", το οποίο σημαίνει "Αυτό δεν είναι μια πίπα". Από την παρουσίαση του έργου το 1929 έως και σήμερα η αντιπαράθεση της εικόνας με την φράση έχει προκαλέσει ενδιαφέρον, αμηχανία, ακόμα και χλεύη.

Πρόκειται για ένα έργο με αφοπλιστική απλότητα, από εικαστικής άποψης. Ένα εύκολα αναγνωρίσιμο

Κυριακή, 19 Σεπτεμβρίου 2021

Το ταξίδι του Οδυσσέα: Από ποια μέρη πέρασε μέχρι να φτάσει στην Ιθάκη;

Η Οδύσσεια του Ομήρου αφηγείται το ταξίδι του πολυμήχανου Οδυσσέα από την Τροία, μετά τη νίκη του στον Τρωικό Πόλεμο, μέχρι την πατρίδα του, την Ιθάκη. Για την διαδρομή αυτή θα αρκούσαν λίγες εβδομάδες, όμως τελικά διήρκησε περισσότερα από 10 χρόνια, καθώς ο ήρωας ήρθε αντιμέτωπος με την οργή του θεού Ποσειδώνα. Η συναρπαστική πλοκή της Οδύσσειας την έκανε συνώνυμο του περιπετειώδους και επικίνδυνου ταξιδιού.

Από την αρχαιότητα έως και σήμερα πολλοί είναι οι μελετητές που επιχείρησαν να χαρτογραφήσουν τα χνάρια του Οδυσσέα. Ο Όμηρος περιγράφει

Κυριακή, 12 Σεπτεμβρίου 2021

Γιατί ο χρυσός είναι τόσο πολύτιμος;

Το πολύτιμο, κιτρινωπό, λαμπερό μέταλλο συνοδεύει τον άνθρωπο σε όλη την ιστορία του. Το όνομα του χρυσού αποτελεί συνώνυμο του ίδιου του πλούτου. Πώς κατάφερε να ξεχωρίσει ανάμεσα στα υπόλοιπα χημικά στοιχεία; Και πώς έγινε κεντρικός παράγοντας της παγκόσμιας οικονομίας;

Ο χρυσός τράβηξε την προσοχή του ανθρώπου πριν 5000 χρόνια. Η παρουσία του σε αρχαίους ιερούς χώρους υποδεικνύει μια στενή σχέση με την θρησκεία, ενώ υπολογίζεται πως γύρω στο 700 π.Χ., με την δημιουργία των πρώτων χρυσών νομισμάτων, εισέβαλε δραστικά στην οικονομία. Έκτοτε αποτελεί –ίσως- το σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο.

Κυριακή, 5 Σεπτεμβρίου 2021

Μπορούν οι άνθρωποι να κατοικήσουν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας;

Η εκδοχή μιας υποβρύχιας πόλης δεν είναι τόσο απίθανη όσο μας ακούγεται. Ορισμένοι επιστήμονες μάλιστα, πιστεύουν πως, δεδομένης της αύξησης της στάθμης της θάλασσας αλλά και του ανθρώπινου πληθυσμού, κάποια στιγμή η διαβίωση μας μέσα στο νερό θα είναι απαραίτητη, για να συνεχίσουμε να ζούμε στη Γη. Αν οι άνθρωποι εξετάζουμε σοβαρά το ενδεχόμενο να μετοικήσουμε στον Άρη, γιατί όχι και στους ωκεανούς του πλανήτη μας;

Φυσικά, η υποβρύχια ζωή θα είχε πολλές προκλήσεις. Οι χαμηλές θερμοκρασίες, η τεράστια πίεση, η έλλειψη οξυγόνου, τροφίμων, πόσιμου νερού, ηλεκτρικής ενέργειας. Γίνεται να τα υπερνικήσουμε όλα αυτά; Έχει γίνει!

Κυριακή, 29 Αυγούστου 2021

Ο πόλεμος των χιμπατζήδων

Είμαστε οι άνθρωποι το μόνο είδος που εμπλέκεται σε πολέμους; 
Διαχρονικά η εντύπωση μας ήταν πως ναι. Ωστόσο, οι χιμπατζήδες αμφισβήτησαν την αποκλειστικότητά μας στον πόλεμο. Μεγάλη μερίδα επιστημόνων υποστηρίζουν ότι οι χιμπατζήδες βρίσκονται σε παρόμοιο εξελικτικό στάδιο, με τους ανθρώπους της λίθινης εποχής, με καίρια διαφοροποίηση την έλλειψη ικανότητας να χειρίζονται την φωτιά. 

Τη δεκαετία του 1970, η Jane Goodall, πρωτοπόρος της προστασίας των πρωτευόντων, πέρασε χρόνια ενσωματωμένη σε μια κοινότητα χιμπατζήδων στο Εθνικό Πάρκο Gombe, στην Τανζανία. Εκεί το 1971 εξελίχθηκε μια ενδιαφέρουσα αντιπαλότητα.

Κυριακή, 22 Αυγούστου 2021

Γιατί το κοινό λατρεύει τις ιστορίες μυστηρίου;

Ντετέκτιβς που εστιάζουν σε λεπτομέρειες, αστυνομικοί παθιασμένοι να διαλευκάνουν υποθέσεις, περίπλοκες σκηνές εγκλήματος και ιδιοφυείς δολοφόνοι. Το κοινό λατρεύει τις ιστορίες τους! Οι ιστορίες μυστηρίου και τα θρίλερ είναι το δεύτερο πιο δημοφιλές είδος βιβλίων/σειρών/ταινιών, μετά τις ρομαντικές. Η ροή τους είναι σε μεγάλο βαθμό, προδιαγεγραμμένη. Ένα αινιγματικό έγκλημα (ή μια σειρά από τέτοια) διαπράττεται και ο πρωταγωνιστής της επίλυσης καταφέρνει συγκεντρώνοντας στοιχεία να εντοπίσει τον ένοχο, ο οποίος κατά κανόνα δεν είναι ο προφανής. Αφού, λοιπόν, ξέρουμε τι θα γίνει, γιατί συνεχίζουμε να τις παρακολουθούμε με αμείωτο ενδιαφέρον;

Μια πρώτη εξήγηση είναι, σίγουρα, πως οι ιστορίες μυστηρίου

Κυριακή, 15 Αυγούστου 2021

Στην αρχαία Χαβάη το σερφ ήταν ιερό!

Η ιστορία του σερφ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το αρχιπέλαγος της Χαβάης. Το "γλίστρημα στα κύματα", ή he'e nalu όπως αποκαλούταν, είχε κεντρικό ρόλο στις κοινωνίες των ιθαγενών. Δεν ξέρουμε ακριβώς πότε εφευρέθηκε, αλλά γνωρίζουμε σίγουρα πως το εξασκούσαν στην Πολυνησία εκατοντάδες χρόνια πριν έρθουν σε επαφή με τους Ευρωπαίους τον 18ο αιώνα. 

Για τους κατοίκους της Χαβάης το να σερφάρει κανείς δεν ήταν μόνο μια δραστηριότητα αναψυχής, αλλά είχε κοινωνική, πνευματική και θρησκευτική σημασία. Ήταν μια πολιτιστική παράδοση που αφορούσε

Κυριακή, 8 Αυγούστου 2021

Η λατρεία του Διονύσου μέσα από τις «Βάκχες» του Ευριπίδη

Η αρχαία ελληνική τραγωδία αποτελεί ανεξάντλητη πηγή γνώσεων για την κοινωνία, τα ήθη, τα έθιµα, τις θρησκευτικές και πολιτικές πεποιθήσεις της εποχής. Επιπλέον, ξεχωριστή θέση στην δραματουργία κατέχει ο Διόνυσος ή Βάκχος. Καθότι θεός του θεάτρου, διοργανώνονταν προς τιμή του δραματικοί αγώνες, με πλήθος παραστάσεων αφιερωμένες σε αυτόν. Ως εκ τούτου, η τραγωδία Βάκχες του Ευριπίδη, που πραγματεύεται την θεμελίωση της διονυσιακής λατρείας κόντρα στην κοσμική εξουσία, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο Ευριπίδης μας προσφέρει πλήθος πληροφοριών για τις βακχικές γιορτές, ενώ παρουσιάζει γλαφυρά τον μυστηριακό, οργιαστικό, εκστατικό τους χαρακτήρας.

Ο Διόνυσος χάρισε

Κυριακή, 1 Αυγούστου 2021

Πείραμα "Κινέζικο Δωμάτιο": Μπορεί ένας υπολογιστής να σκεφτεί;

Το πείραμα σκέψης που έγινε ευρέως γνωστό ως Κινέζικο Δωμάτιο επιχειρεί να αποδείξει πως είναι αδύνατο ένας υπολογιστής να κατανοήσει τη γλώσσα ή να σκεφτεί. Η πρώτη δημοσίευση του επιχειρήματος από τον εμπνευστή του, Αμερικανό φιλόσοφο John Searle έγινε το 1980, σε ένα άρθρο του περιοδικού The Behavioral and Brain Sciences με τίτλο «Minds, Brains and Programs». Έκτοτε έχει απασχολήσει πολυάριθμους μελετητές, καταφέρνοντας να γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές στην πρόσφατη φιλοσοφία.

Καίριο ερώτημα είναι το αν μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να φτάσει ή ακόμα και να ξεπεράσει την ανθρώπινη;

Κυριακή, 25 Ιουλίου 2021

Ο Καζαντζάκης, η Ασκητική και τα χρέη του ανθρώπου

Ο Καζαντζάκης είναι η Ασκητική του. Και η Ασκητική είναι ο Καζαντζάκης. Με το βιβλίο αυτό φτάνει στην συγγραφική του ωριμότητα και παρουσιάζει την κοσμοθεωρία του ισορροπώντας μεταξύ φιλοσοφίας και ποίησης.

Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ ξεκινάει αποφασιστικά: "Κάθε στιγμή γεννιόμαστε (...) Κάθε στιγμή πεθαίνουμε". Οι δύο αυτές ορμές, σαν ανήφορος και κατήφορος, παλεύουν μέσα μας άναρχα. Χρέος μας είναι να

Κυριακή, 18 Ιουλίου 2021

Έχουμε όλοι τις ίδιες εκφράσεις προσώπου;

Τα συναισθήματα έχουν διάφορους τρόπους έκφρασης, όπως ο τόνος της φωνής ή οι κινήσεις του σώματος. Αμεσότερος, όμως, όλων είναι οι εκφράσεις του προσώπου. Το ανθρώπινο πρόσωπο μπορεί να επικοινωνήσει, μέσω μικρών κινήσεων των μυών, διαφορετικές συναισθηματικές εμπειρίες, παράγοντας έως και 7.000 διαφορετικές εκφράσεις. Ενδιαφέρον ερώτημα που προκύπτει είναι αν οι εκφράσεις αυτές είναι βιολογικά καθορισμένες, αλλά και καθολικές στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύονται. Γεννιόμαστε, δηλαδή, γνωρίζοντας πώς να αποτυπώσουμε συναισθήματα στο πρόσωπό μας και να "διαβάσουμε" τα συναισθήματα των άλλων;

Διάβασε επίσης στο Diaxroniko.eu