Κυριακή 26 Ιουνίου 2022

Στην Γη επικρατούσε σιωπή για 4 δισεκατομμύρια χρόνια!

Ο φυσικός κόσμος είναι, με τον δικό του τρόπο, θορυβώδης. Από τα μικροσκοπικά έντομα, μέχρι τα βροντόφωνα πουλιά, αλλά και τα μεγαλόσωμα θηλαστικά, οι ήχοι επικοινωνίας των ζώων κατακλύζουν τα δάση. Και των θαλάσσιων ειδών, αντιστοίχως, τους ωκεανούς. Χωρίς να έχουμε αποκρυπτογραφήσει απόλυτα τους κώδικες επικοινωνίας, θεωρούμε πως με διαφορετικούς και συχνά περίπλοκους ήχους τα ζώα προειδοποιούν το ένα το άλλο για κίνδυνο, ή υπερασπίζονται την επικράτειά τους ή προσπαθούν να εντυπωσιάσουν έναν σύντροφο.  

Αυτή η "φλυαρία", όμως, φαίνεται να είναι μια πολύ πρόσφατη εξέλιξη για την ιστορία του πλανήτη μας. Όπως υπολογίζει

Κυριακή 19 Ιουνίου 2022

Η πείνα ως πολεμικό όπλο

Με μια μόλις γρήγορη ματιά στην ιστορία μπορούμε να παρατηρήσουμε πως ο έλεγχος των τροφίμων υπήρξε πάντα μια καίρια παράμετρος σε πολεμικές συγκρούσεις. Η διάσημη παρατήρηση του Ναπολέοντα πως "Ένας στρατός μάχεται με το στομάχι του" σκιαγραφεί εύστοχα τον τρόπο που η σίτιση εν μέσω ενός πολέμου μετατρέπεται σε οπλισμό εξίσου ισχυρό με καλάσνικοφ, βόμβες και εκρηκτικά, για έναν πολύ απλό λόγο: οι άνθρωποι πεινάνε..

Ο τρόπος που ο πόλεμος σχετίζεται με την

Κυριακή 12 Ιουνίου 2022

Και τι θα πει ο κόσμος..

Είναι βέβαιο πως ο κόσμος θα πει. Και, για κάποιον άλλο, θα γίνουμε εμείς ο κόσμος. Και όλοι θα ενδιαφερόμαστε για το τι είπε ο φίλος μας, η γειτόνισσα, ο συνάδελφος, ακόμα και ο περαστικός στον δρόμο. Και μέχρι ενός σημείου είναι φυσιολογικό. Πρόκειται για μια αυθόρμητη παρόρμηση, ωστόσο εύκολα θα συμφωνήσουμε πως δεν μπορούμε να ορίζουμε την ζωή μας με βάση τις ετυμηγορίες των άλλων. Ενώ, παράλληλα οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας όταν οι απόψεις τους εξυπηρετούν δόλιους σκοπούς. 

Αρχικά, έχει ενδιαφέρον να καταλάβουμε πως η επιθυμία να γινόμαστε αποδεκτοί είναι ένα αρχέγονο ένστικτο κάθε ανθρώπου. Μέχρι πρόσφατα

Δευτέρα 6 Ιουνίου 2022

Τι σχέση έχει ο Σείριος με τις καυτές "σκυλίσιες μέρες" του καλοκαιριού;

Ο Σείριος είναι το λαμπρότερο αστέρι στο νυχτερινό ουρανό. Η υψηλή του φωτεινότητα και η σχετικά κοντινή απόσταση με την Γη (8,6 έτη φωτός) τον κάνει εύκολα ορατό και με γυμνό μάτι. Πρόκειται για ένα αστέρι με διπλάσια μάζα από τον δικό μας Ήλιο. Αν με κάποιο τρόπο τους τοποθετούσαμε δίπλα δίπλα, ο Σείριος θα έλαμπε 20 φορές περισσότερο.

Καθότι τόσο φωτεινός, ο Σείριος είχε παρατηρηθεί από διάφορους αρχαίους πολιτισμούς και υπήρχε σε αστρονομικά αρχεία των Ελλήνων, των Πολυνήσιων και άλλων. Οι Αιγύπτιοι τον αποκαλούσαν «Άστρο του Νείλου», επειδή ξεκινούσε πάντα να εμφανίζεται στον ουρανό λίγο πριν ανέβει η στάθμη του ποταμού και έτσι πίστευαν πως προανήγγειλε τον ερχομό των πλημμυρών που θα έτρεφαν τα εδάφη τους. Οι Έλληνες τον ονόμαζαν «Αστέρι του Σκύλου», καθώς δεσπόζει στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός (Canis Major). Σύμφωνα με την μυθολογία, ο Μέγας Κύων ήταν το κυνηγόσκυλο του Ωρίωνα που τον ακολουθούσε στις μάχες. Το όνομα Σείριος σημαίνει καυτός, και αυτό διότι φαίνεται να υπήρχε μία σχέση της εμφάνισης του με τον καλοκαιρινό καύσωνα, τα κυνικά καύματα όπως αποκαλούνταν, δηλαδή τις σκυλίσιες μέρες. 

Κυριακή 29 Μαΐου 2022

Ο πουά κόσμος της Yayoi Kusama

Το έργο της Ιαπωνίδας καλλιτέχνιδας Yayoi Kusama είναι εκκεντρικό και ευρύ. Έχει δημιουργήσει εγκαταστάσεις, ζωγραφικά έργα, collages, γλυπτά, performances, ενώ έχει γράψει κάποιες νουβέλες και ανθολογίες. Αποτελεί μία από τις εξέχουσες μορφές της σύγχρονης τέχνης με πολυάριθμες εκθέσεις της να διοργανώνονται σε όλο τον κόσμο και ένα μουσείο που ίδρυσε η ίδια στο Τόκυο το 2017 να παρουσιάζει ολόκληρο το έργο της. Αν θέλαμε να περιγράψουμε το καλλιτεχνικό της στίγμα με μία λέξη, αυτή θα ήταν "πουά"!

Η Yayoi Kusama ξεκίνησε από τα παιδικά της χρόνια να βιώνει παραισθήσεις που

Κυριακή 22 Μαΐου 2022

Βάλια Κάλντα: μια αλπική κοιλάδα γεμάτη ζωή!

Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της οροσειράς και είναι γνωστός ως Βάλια Κάλντα. Το μεγαλύτερο κομμάτι της έκτασης ανήκει στο Νομό Γρεβενών και το υπόλοιπο στο Νομό Ιωαννίνων. Ανακηρύχθηκε Εθνικός Δρυμός το 1966 και έκτοτε η πλούσια χλωρίδα και πανίδα της περιοχής βρίσκεται υπό προστασία. Ψηλά βουνά, τεράστιοι γκρεμοί, βαθιά ρέματα, ποτάμια, λίμνες, πυκνά δάση, άγρια μανιτάρια, σπάνια είδη πουλιών, μεγάλα θηλαστικά. Αυτός ο τόπος είναι γεμάτος εκπλήξεις.

Η βλάχικη ονομασία Βάλια Κάλντα σημαίνει «Ζεστή κοιλάδα» και αρκετές είναι οι ερμηνείες για το πώς δόθηκε στην περιοχή. Εικάζεται ότι προέκυψε επειδή αποτελούσε καταφύγιο όταν ο καιρός στις τριγύρω ψηλές κορυφές αγρίευε. Συχνά αναφέρεται ότι οφείλεται στις ημερίσιες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις καθώς εμφανίζονται υψηλές θερμοκρασίες κατά την διάρκεια της ημέρας και χαμηλές κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τέλος, πολύ πιθανό είναι ο χαρακτηρισμός "ζεστή" να δόθηκε στην κοιλάδα κατ’ ευφημισμό, καθώς αποτελεί μία από τις πιο κρύες και υγρές περιοχές της Ελλάδας, με χιόνι να την καλύπτει 7-8 μήνες τον χρόνο. 

Κυριακή 15 Μαΐου 2022

Ο Κανόνας 80/20 και πώς μπορούμε να τον εφαρμόσουμε στην ζωή μας

Ο Κανόνας 80/20, ή Αρχή του Παρέτο, αποτελεί έναν όρο πασπαρτού, καθώς θεωρείται ότι περιγράφει την αποδοτικότητα σε διάφορους τομείς όπως η οικονομία, η διοίκηση επιχειρήσεων, αλλά ακόμα και ο φυσικός κόσμος. Σύμφωνα με τον κανόνα αυτό, το 80% των αποτελεσμάτων προκύπτουν από το 20% των μέσων ή αιτιών. Για παράδειγμα, το 20% των προϊόντων μιας επιχείρησης αποφέρει το 80% των κερδών της, το 80% της ατμοσφαιρικής ρύπανσης οφείλεται στο 20% των εργοστασίων,  το 80% μιας εργασίας διεκπεραιώνεται από το 20% των ατόμων που ασχολούνται με αυτήν, και ούτω καθεξής. Φυσικά, η αναλογία 80 προς 20 υπολογίζεται κατά προσέγγιση. Αυτό που αξίζει να κρατήσουμε είναι πως η κατανομή της προσπάθειας και των αποτελεσμάτων της κατά κανόνα είναι εξαιρετικά ανισομερής.

Η πρώτη αναφορά για τον κανόνα αυτό

Κυριακή 8 Μαΐου 2022

Πώς ξέρουν τα φυτά πότε είναι άνοιξη;

Είναι άνοιξη. Η φύση πρασινίζει, τα λουλούδια ανθίζουν, τα δέντρα ξεκινούν την διαδικασία της καρποφορίας. Η αλήθεια είναι πως δεν μας κάνει ιδιαίτερη εντύπωση, καθώς έχει έρθει πια ο Μάιος και αυτό ήταν το αναμενώμενο να γίνει. Αν λίγο το σκεφτούμε όμως.. Πώς γίνεται να ξέρουν τα φυτά ότι έχει έρθει ο Μάιος και είναι η ώρα τους να "ξυπνήσουν"; 

Εύκολα θα το αποδώσουμε στην άνοδο της θερμοκρασίας και το αυξανόμενο φως που χαρακτηρίζουν την άνοιξη. Ωστόσο, η διαδικασία της βλάστησης, όπως και

Κυριακή 1 Μαΐου 2022

Τι έγραφαν τα σχολικά βιβλία την περίοδο της δικτατορίας για το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου;

Την 6.30 π.μ. της Παρασκευής 21ης Απριλίου (του 1967) ο ραδιοφωνικός σταθμός των ενόπλων δυνάμεων μετέδωσε την ακόλουθον ανακοίνωσιν: "Λόγω της δημιουργηθείσης εκρύθμου καταστάσεως, από του μεσονυκτίου ο στρατός ανέλαβε την διακυβέρνησιν της χώρας". Με την πρόταση αυτή παρουσίαζε το σχολικό βιβλίο της ιστορίας Συνοπτική ιστορία της συγχρόνου Ελλάδος 1914-1968 την "Επανάσταση της 21ης Απριλίου" ή "Εθνοσωτήριο Επανάσταση", όπως την αποκαλούν μέχρι και σήμερα οι υποστηρικτές της. Φυσικά το καθεστώς έμεινε γνωστό ως Πραξικόπημα 21ης Απριλίου, στρατιωτική δικτατορία, Χούντα των Συνταγματαρχών, ή επταετία. Πόσο σχετική είναι, τελικά, η ιστορία που μαθαίνουμε;

Κυριακή 24 Απριλίου 2022

Ιερουσαλήμ: ο ιερός τόπος τριών θρησκειών

Η Ιερουσαλήμ, ή Ιεροσόλυμα όπως συχνά αναφέρεται, είναι μία από τις παλαιότερες πόλεις στον κόσμο, αλλά αυτό που την κάνει ξεχωριστή είναι πως αποτελεί μοναδικό σταυροδρόμι θρησκειών. Στην μικρή της Παλιά Πόλη βρίσκονται κάποια από τα σημαντικότερα προσκυνήματα για τις τρεις μεγαλύτερες μονοθεϊστικές θρησκείες: τον Ιουδαϊσμό, τον Χριστιανισμό και τον Μουσουλμανισμό. Προσκυνητές από όλο τον κόσμο έχουν ελεύθερη πρόσβαση στους εκάστοτε τόπους λατρείας, δημιουργώντας μια συνύπαρξη που δεν εμφανίζεται πουθενά αλλού στον κόσμο. Η θρησκευτική σπουδαιότητα της πόλης την κάνει εξαιρετικά ευαίσθητη διπλωματικά, έχοντας αποτελέσει σημείο ανάφλεξης παγκόσμιων εντάσεων. 

Κυριακή 17 Απριλίου 2022

Πόσους πίνακες πούλησε ο Vincent van Gogh όσο ζούσε;

Το όνομα του Vincent van Gogh αδιαμφισβήτητα αποτελεί ένα από το πλέον πολυσυζητημένα στην ιστορία της τέχνης. Τα χρώματα και οι ζωηρές πινελιές του "έχτισαν" την μοντέρνα τέχνη και σήμερα τα έργα του συγκαταλέγονται στους ακριβότερους πίνακες σε όλο τον κόσμο. Όπως είναι ευρέως γνωστό, όμως, ο ζωγράφος εν ζωή δεν έτυχε της ίδιας δημοφιλίας. Στις βιογραφίες του μετα-ιμπρεσιονιστή ζωγράφου σκιαγραφείται η ασταθής συμπεριφορά του και η εύθραυστη ψυχική του υγεία, με αρκετά περιστατικά της ζωής του κατά καιρούς να αμφισβητούνται από άλλους βιογράφους του (όπως η διάσημη ιστορία με το κομμένο αυτί). Συχνό γεγονός που παρατίθεται είναι το ότι πούλησε μόνο έναν πίνακα κατά τη διάρκεια της ζωής του, ωστόσο και για αυτό έχουν εκφραστεί αντιρρήσεις.

Όπως αναφέρεται στον ιστότοπο του Van Gogh Museum του Άμστερνταμ δεν είναι σαφής με ακρίβεια ο αριθμός των έργων που ο ζωγράφος πούλησε ή αντάλλαξε όσο ζούσε, αλλά σε κάθε περίπτωση, δεν ήταν ένα. 

Κυριακή 10 Απριλίου 2022

Είμαστε ψηφιακά αναλφάβητοι;

Τις τελευταίες δεκαετίες η χρήση δικτύων και ψηφιακών προγραμμάτων αναπτύχθηκε ραγδαία. Κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές και διαδίκτυο, έθεσαν την καθημερινότητα μας σε νέες βάσεις, αλλάζοντας για πάντα τον τρόπο που παίζουμε, επικοινωνούμε, ενημερωνόμαστε, δουλεύουμε, εκπαιδευόμαστε, τακτοποιούμε πληρωμές. Μην έχοντας, σε αρκετές περιπτώσεις, άλλη επιλογή όλοι μας καλούμαστε να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα.

Μεταξύ άλλων, αυτή η τεχνολογική έκρηξη διαμόρφωσε και μια νέα μορφή αναλφαβητισμού, που δεν σχετίζεται πλέον μόνο με την ανικανότητα γραφής και ανάγνωσης, αλλά με την αδυναμία αποτελεσματικής διασύνδεσης. Ενώ ο κλασικός αναλφαβητισμός, στις χώρες του λεγόμενου Δυτικού κόσμου έχει ελαχιστοποιηθεί, λόγος γίνεται για τον «τεχνολογικό ή ψηφιακό αναλφαβητισμό». Πρόκειται για

Κυριακή 3 Απριλίου 2022

Τα 28.800 πλαστικά παπάκια που πλέουν στους ωκεανούς

Ένα ατύχημα στον Ειρηνικό Ωκεανό έδωσε το έναυσμα για μια από τις μεγαλύτερες και πιο ασυνήθιστες μελέτες της ωκεανογραφίας. Ένα φορτηγό πλοίο έπεσε σε καταιγίδα και 28.800 πλαστικά παιχνίδια μπάνιου ξεχύθηκαν στους ωκεανούς!

Τα Friendly Floatees, όπως ονομάζονταν, ήταν μια σειρά από πλαστικά βατραχάκια, χελώνες, κάστορες, και τα πιο διάσημα κίτρινα παπάκια που χρησιμοποιούνται από τα παιδιά για παιχνίδι στην μπανιέρα. Κατασκευάζονταν για την εταιρεία The First Years στην Κίνα και μεταφέρονταν από το Χονγκ Κονγκ στο λιμάνι της Τακόμα στην πολιτεία της Ουάσιγκτον στις ΗΠΑ, μέσα σε ένα κοντέινερ του φορτηγού πλοίου Ever Laurel, που ξεκίνησε το ταξίδι του στον Ειρηνικό στις 6 Ιανουαρίου 1992.

Τέσσερις μέρες αργότερα, σχεδόν στα μισά του ταξιδιού του, το πλοίο έπεσε σε καταιγίδα, με

Κυριακή 27 Μαρτίου 2022

Τι μπορεί να σημαίνει μια παιδική ζωγραφιά;

Η ζωγραφική εκτός από αγαπημένη απασχόληση και παιχνίδι για τα παιδιά, μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα εξαιρετικό μέσο έκφρασης. Πολλοί επαγγελματίες ψυχικής υγείας ζητούν από μικρά παιδιά να ζωγραφίσουν κάποιο γεγονός που βίωσαν, ιδιαιτέρως όταν δεν είναι σε θέση να το εξηγήσουν επαρκώς λεκτικά. 

Το σχέδιο ή το ιχνογράφημα, όπως συχνά αναφέρονται, έχουν συνδεθεί µε την σκιαγράφηση της προσωπικότητας και των συναισθημάτων των παιδιών. Συνήθως αποτυπώνονται απλές εικόνες όπως σπίτια, δέντρα, ανθρώπινες φιγούρες, από τα οποία όμως μπορεί να γίνει αντιληπτή η γνωστική ανάπτυξη, ο τρόπος αντίληψης του κόσμου, αλλά και η συναισθηματική κατάσταση.

Για την οποιαδήποτε νοηματοδότηση, γνώμονας φυσικά είναι

Κυριακή 20 Μαρτίου 2022

Πώς χωρίζουμε τις εποχές του χρόνου;

Άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνας. Το έτος κατά κανόνα διαιρείται σε αυτές τις τέσσερις εποχές βάση των διαφορών που παρατηρούνται στον καιρό, το ηλιακό φως, την γονιμότητα του εδάφους. Υπεύθυνη για τις διαφορές αυτές είναι η κλίση του άξονα της Γης. Διανύοντας την τροχιά της γύρω από τον Ήλιο, η Γη ελαφρώς γέρνει, διαφοροποιώντας την ποσότητα ηλιακού φωτός που φτάνει σε κάθε ημισφαίριο, η οποία με την σειρά της επηρεάζει την θερμοκρασία και προκαλεί την διαφορά των εποχών μεταξύ βορείου και νοτίου ημισφαιρίου.
 
Τις τέσσερις εποχές τις μαθαίνουμε όλοι από παιδιά, και μπορούμε εύκολα να προσδιορίσουμε πότε ξεκινούν και πότε τελειώνουν. Στην πραγματικότητα, όμως, υπάρχουν δύο διαφορετικοί ορισμοί για την έναρξη τους!

Διάβασε επίσης στο Diaxroniko.eu